३६९) वय — एक चिंतन

????????????????????????????????????????????????????????????????
३६९) वय — एक चिंतन

वय म्हणजे माणसाच्या आयुष्यातील एक ज्वलंत विषय आहे. वय नेमके कसे मोजायचे? एकाच माणसाचे वेगवेगळ्या मापदंडानुसार वेगळे वय असते का ?

डोक्यात वयाचा नुसता गुंता झाला आहे. स्त्रियांसाठी वय हा खूप संवेदनशील विषय असतो. अनेक पुरुष सुद्धा केसाला कलप लावून वय कमी दाखविण्याचा प्रयत्न करत असतात. माझ्या मते माणसाचे वय हे जेव्हडे शारीरिक असते, तेव्हडेच मानसिक असते. संवाद सुरु झाल्यानंतर त्याच्या विचारातून त्याचे खरे वय लपून राहूच  शकत नाही.

संवाद करायला माणूस साधारणपणे २ वर्षांचा असताना शिकतो. पण काय बोलावे , कसे बोलावे, काय बोलू नये वगैरे शिकायला कधी कधी एक जन्म सुद्धा अपुरा पडतो. अश्यावेळी त्या माणसाचे नेमके वय किती समजायचे?

मनातल्या भावनेनुसार एका नात्याची प्रतिमा मनात अनुभवणं याला वयाचं काही बंधन नसावे असे मला वाटते. कित्येक वेळा लहान मुले मोठ्या माणसासारखी बोलतात – सल्ला  देतात. तेव्हा ते  बोलणे गांभीर्याने घेतले पाहिजे. आपला मुद्दा जर बरोबर असेल तर मोठ्या माणसांसमोर बोलताना घाबरायचे काहीच कारण नाही, फक्त नम्रपणे व  ठामपणे बोलावे. मी हेच आजपर्यंत करत आलो.

The sign of Maturity is not when U start saying Big things but actually it is when U start Understanding Small Things.

It takes around 2 years 2 learn 2 speak…but it takes LIFE Time 2 learn “ how & when 2 speak, what not 2 speak etc. etc.”

वय आणि संवाद ह्यात तफावत होण्याचे मुख्य कारण म्हणजे माणसाचा जीवन प्रवास हा Child – Adult – Parent ह्या मार्गावरून होतोच असे नाही. (ह्या प्रवासाला Transactional Analysis असे म्हणतात) काही माणसांचे वय वाढते पण त्यांचा पोरकटपणा (Child instinct ) कमी होत नाही.

शिक्षणाने लहानपणीची स्वप्ने आणि त्यातील फोलपणा कळला तर माणूस Adult होतो. त्याच्या विचारसरणीत सकारात्मक बदल होतो.  त्यामुळे  त्याच्या संवादात पोक्तपणा येतो व ते बोलणे वयानुसार असू शकते.

————————————————————————————————-
दोन शब्द Transactional Analysis बद्दल :

Transactional Analysis Approach of analyzing our behavior.

We all inherit 3 ego status such as Parent (attitude, opinion) Child (feelings, emotions) and adult (thoughts, learning)

All these egos are essential and play vital role in balancing our behavior.

We move in and out of these egos in response to what is going on around us.

Child ego wants something, Adult ego makes the decision and Parent okays the decision of adult.

Child Ego State:  Emotions, Love, Joy, Fear, wants, excitement
Adult Ego State: Learning & Experience
Parent Ego State: Dos & Don’t s , Rules of Living, Prejudice.
———————————————————————————–
प्रत्येक पालकांनी  काळजी घेतली पाहिजे कि आपले अपत्य वयानुसार बोलते का नाही? लहान तोंडी मोठा घास घेण्याची सवय तर त्याला लागली नाहीये ना ? अनेक वेळा लहान मुले copy + paste style चा अवलंब करून संवाद साधतात. पालक हेच त्यांचे पहिले गुरु असतात. त्यामुळे पालकांनी मुलांच्या समोर काय, कसे , कोणा  संबंधी आणि किती बोलावे, कसे वागावे ह्याचे भान ठेवणे आवश्यक आहे.

लहानमुलांचे वागणे – बोलणे ह्यावर  मी नेहमीच लक्ष ठेवतो. माझा छंदच म्हणाना !. माझ्या सहवासात अनेक लहान मुले – तारुण्याच्या उंबरठ्यावरील मुले येतात. आणि समजा आमचे सूर जुळले  तर मी त्यांना वेळोवेळी वर्तणूक कशी असावी ह्या बद्दल सल्लाही देतो.

माझ्या नातवंडांच्या वाढदिवशी मी त्यांना एक मोलाची भेट देतो. अर्थात ह्या भेटीचे आर्थिक मुल्य काढता येणार नाही. मी त्यांच्या वाढदिवसाच्या दिवशी एक पत्र लिहितो व पालकांनी ते पत्र त्याला मोठा झाल्यानंतर द्यावे असे सांगतो. पत्रात त्याचे मला भावलेले चांगले गुण आणि खटकलेले अवगुण ह्याचे वर्णन करतो. त्याच्या वर्तणुकीचे विश्लेषण करतो. कारण – परिणाम (Cause & Effect ) ह्याची सांगड घालतो व  उपाय सुद्धा सुचवितो. खरेतर त्यांच्या  पालकांना हे विश्लेषण नवीन नसते, पण फक्त प्रेमापोटी आणि त्याचे अवगुण स्वीकारण्याची मानसिकता नसल्यामुळे त्यावर कार्यवाही टाळली जाते.

खरेतर हि निरीक्षणे अनेक मुलांच्यात आढळतात. हल्ली एक  किंवा दोन  मुले असल्यामुळे लहानपणापासून मुलांचे आई किंवा वडिलांबरोबर फारच जिव्हाळ्याचे – मैत्रीचे संबंध तयार होतात. त्यातून पालकांना शिस्त नसेल तर मुले त्यांचे वागणे – बोलणे – हावभाव याची नक्कल करतात आणि हे निरीक्षण कोठे वापरायचे ह्याचे भान नसल्यामुळे ते अमलात आणतात. (There is nothing wrong in copying but one should know what to copy and where to paste. ) पण ह्याचे भान मुलांकडे असत नाही, कारण त्यांचा प्रवास वर सांगितल्याप्रमाणे Child – Adult – Parent  ह्या मार्गावरून होतोच असे नाही.त्यामुळे मुलांच्या अवगुणाची जबाबदारी प्रामुख्याने पालकांची असते.

मी पालकांना नेहमी सल्ला देतो कि मुलाबरोबर प्रेमाचे संबंध ठेवा, पण तुम्ही dual role मध्ये आहात हे भान तुम्ही सोडू नका आणि त्याची जाणीव मुलांना सुद्धा द्या. मुलाचे अवगुण स्वीकारा, त्यावर पांघरूण  घालू नका किंवा त्याचे समर्थन करून अवगुणाचे खापर कोणाच्या तरी डोक्यावर फोडू नका. (Acceptance of the situation is the first step towards improvement. )

आपल्या मुलाचे वय वाढतेय पण तो खऱ्या  अर्थाने मोठा  होतोय का, हे बघणे गरजेचे आहे. Age and growing up should be automatic. But in many cases, age advances automatically but growing up is kept optional.
Parents should make this Growing up of his kid compulsory.

मग काय मित्रानो, तुम्ही आपल्या पाल्याचे वय आणि संवाद तपासायला लागतात कि नाही? असो.
सुधीर वैद्य
२४-१०-२०१४
Advertisements

0 Responses to “३६९) वय — एक चिंतन”



  1. Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s




Archives

November 2014
M T W T F S S
« Oct   Dec »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.


%d bloggers like this: